Gözetim Tebliği ve İhtirazı Kayıt


Gözetim tebliği, Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan ve tebliğde belirtilen eşyaların ithal seyrinin izlenerek yapılacak ithalat sonucu yerli üreticinin zarar görmemesinin amaçlandığı bir uygulama olarak tanımlanabilir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan herhangi bir eşyanın konu alındığı gözetim tebliği sonucunda; o eşyanın ithalinin gerçekleştirilmesi ancak yapılacak ithalattan önce gümrük müdürlüğüne ibraz edilecek gözetim belgesi ile mümkün olabilecektir. Mükellefler, gözetim tebliğine konu olan eşyanın ithalini ancak Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünden alacakları gözetim belgesini ilgili gümrük müdürlüğüne ibraz ederek yapabileceklerdir.


Uygulamada gözetim belgesinin Ticaret Bakanlığından alınması çok sık karşılaşılan bir durum değildir. Bu sebeple mükellefler gözetim belgesini temin edemediklerinden tebliğe konu eşyanın ithalini ithalat beyannamesinde yer alan “yurt dışı gider” bölümüne eşyanın fatura kıymeti ile gözetim tebliğinde yer alan kıymet arasındaki farkı beyan ederek gerçekleştirmektedir. Bu durumda da mükelleflerin fazladan vergi ödemeleri söz konusu olduğundan fazladan ödedikleri vergiler bakımından vergi iadesi söz konusu olacaktır. Bu yazımızda mükelleflerin; ödemiş oldukları fazla vergilerin iadesinde ihtirazı kayıt müessesi değerlendirilecektir.


İhtirazı Kayıt Nedir?


Arapça kökenli olan “ihtirazı kayıt” ‘kelimesinin Türkçe karşılığı çekincedir. Hukuki anlamıyla ihtirazı kayıt; belli hakları kullanma konusunda çekince koyması olarak tanımlanabilir. Özel hukuk kişileri arasında gerçekleşen işlemlerde sıklıkla karşılaşılan ihtirazı kayıt, Gümrük Hukuku uygulamasında; mükellefin beyanlarının kendisini bağlamadığını iddia etmesinde gündeme gelebilmektedir.


Gözetim Tebliği ve İhtirazı Kayıt:


Mükelleflerin, gözetim tebliğine konu eşyanın ithalini gerçekleştirmek için beyanname üzerinde yer alan “Yurt Dışı Gider” bölümüne eşyanın fatura kıymeti ile gözetim tebliğinde belirtilen kıymet arasındaki farkını beyan edilmesi ve vergilerin de gözetim tebliğinde belirtilen referans kıymet üzerinden hesaplanması sebebiyle; fazladan vergi ödemek zorunda kaldıklarını belirtmiştik. Mükelleflerin fazladan ödemiş oldukları bu vergileri dava yoluyla iade almalarında gümrük vergilerini öderken ihtirazı kayıt koymalarının gerekip gerekmediği önem arz eden bir konudur.


Uygulamada gümrük müdürlükleri zaman zaman gözetim tebliğine konu eşyanın yurt dışı gider atarak ithalini gerçekleştirilen mükelleflerden ihtirazı kayıt verilmeyeceğine dair taahhütname dahi almaktadırlar. Yani mükellefler ihtirazı kayıt koymayacaklarına ilişkin taahhütname vererek gözetim kıymet farkını yurt dışı gider olarak beyan etmektedirler.


Bu durumda da mükelleflerin ödemiş oldukları fazladan verginin iadesini alabilip alamayacakları hususunda Danıştayın farklı yönde kararları mevcuttur. Ancak bu farklılık Gümrük Hukuku nezdinde bir çelişki oluşturmamaktadır. Şöyle ki; gözetim tebliği sebebiyle fazladan ödenen vergilerin iadesinin alınmasında Gümrük Hukuku mevzuatları iyi bir şekilde analiz edilmeli ve davanın sebebi oluşturulacak hukuki zemin doğru bir şekilde oluşturulmalıdır. Aksi halde; mükellef, gözetim tebliği sebebiyle vergi iadesi alma hakkı varken bu hakkından yararlanamamış olacaktır.

Örneğin Danıştay 7. Dairesi vermiş olduğu bir kararda özetle; “ihtirazı kayıt konulmamış olması hususu dikkate alınmaksızın dava konusu işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.” Şeklinde belirterek vergi iadesi talebini reddetmiştir.


Belirtmek gerekir ki; gözetim tebliği sebebiyle eşyanın ithalinde herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış yahut ek mali yükümlülük söz konusu olmamalıdır. Gözetim tebliğinin amacı; eşyanın ithalinin yerli üreticiye zarar verip vermediğinin tespitidir. Bu sebeple eşyanın gözetim tebliğinde belirtilen kıymetin altında bir kıymette ithalinin gerçekleştirilmesi için gözetim belgesinin ibrazı gerekecektir. Uygulamada gözetim belgesinin Bakanlıktan alınması sıklıkla karşılaşılan bir durum olmadığından mükellefler eşyanın kıymetini gözetim tebliğinde belirtilen kıymete tamamlamak için aradaki farkı yurt dışı gidere beyan etmektedir. Ancak bu durum Gümrük Hukuku mevzuatları uyarınca fazladan vergi alınması gerektiği anlamına gelmemektedir.


Tüm bu bilgiler ışığında; gözetim tebliği sebebiyle fazladan ödenmiş vergilerin iadesi Gümrük Hukuku mevzuatları uyarınca doğru kanun maddelerine dayanılması halinde ihtirazı kayıt konulmadan da mümkün olabilmektedir.


Bu sebeple gözetim tebliği sebebiyle fazladan ödenmiş olan vergilerin iadesinin dava yoluyla sağlanması için Gümrük Hukuku alanında faaliyet gösteren hukuk büromuz ile iletişime geçebilirsiniz.


Saygılarımızla,

SKE LEGAL


0 216 939 2934

Cevizli Mah. Zuhal Cad. Ritim İstanbul A5 - 36 Maltepe / İstanbul.

© 2020 Copyright SKELegal | All Rights Reserved