Gümrük Hukuku ve Ayıptan Dolayı Sorumluluk


Uluslararası ticaret sözleşmesi, farklı ülkelerde bulunan teşebbüslerin birer alım-satım sözleşmesi akdederek ihracatçı (satıcı) tarafın satış sözleşmesine konu malı göndermeyi üstlendiği, ithalatçı tarafın da mal bedelini ödemeyi üstlendiği bir sözleşme türüdür. Tarafların akdetmiş olduğu sözleşme türüne göre; mal bedelinin ihracatçı firmaya gönderilme şekli ile malın ithalatçı firmaya ayıpsız ve eksiksiz bir şekilde gönderilmesi hususu Gümrük Hukuku ile Uluslararası Ticaret Hukuku’nu iştigal eden konular arasında yer almaktadır.


Kaleme aldığımız bu yazımızda; uluslararası ticarette satıcının sözleşme konu malın alıcıya gönderilmesinde ayıptan dolayı sorumluluğu değerlendirilecektir.


Uluslararası Ticari Sözleşmeler Nelerdir?


Farklı ülkelerde bulunan teşebbüslerin aralarındaki ticari sözleşmelerine malların nasıl teslim edileceği önem arz eden bir konudur. Malın teslim ediliş şekli, malın fiyatının belirlenmesinde etkili olduğu gibi malda oluşabilecek herhangi bir ayıptan dolayı sorumluluğun kimin üzerinde doğacağı hususunda da önem arz etmektedir. Bu bakımdan ihracatçı firmanın ayıptan dolayı sorumluluğunu açıklamadan önce uluslararası ticari sözleşmelerin türlerini açıklamakta fayda bulunmaktadır.


Uluslararası Standart Kuralları olarak tanımlanan “Incoterms” ’e göre 10 farklı ticari alım-satım sözleşmesi bulunmaktadır. Her ne kadar 10 farklı alım-satım sözleşmesi tanımlansa da bu yazımızda uygulamada en çok karşılaşılan dört farklı uluslararası satış sözleşmesi üzerinde durulacaktır. Bu satış sözleşmeleri;


· EXW : Ex Works

· FOB : Free On Board

· CFR : Cost And Freight

· CIF : Cost, Insurence And Freight şeklindedir.


1. EXW : Ticari İşletmede Teslim Sözleşmesinde Ayıptan Dolayı Sorumluluk:


Gümrük Hukuku ile Uluslararası Ticaret Hukuku açısından değerlendiren bu sözleşme türü; ihracatçı firmanın ayıptan doğan sorumluluğunun en dar olduğu sözleşme olarak tanımlanabilir. Buna göre; ithalatçı firma sözleşmeye konu malı, ihracatçı firmanın işletmesinden teslim alacaktır. İhracatçı firmanın ayıptan doğan sorumluluğu; malın ithalatçı tarafından teslim alınmasıyla sona erecektir. Bu aşamadan sonra malda oluşabilecek herhangi bir ayıp ithalatçı firmanın malvarlığında doğacaktır.


İhracatçı firma sözleşmeye konu malı taraflarca kararlaştırılan sürede hazır etmekle yükümlüdür. Gümrük Hukuku açısından da malın gümrük işlemleri ithalatçı firma tarafından yerine getirilecektir.


2. FOB : Gemi Bordasında Teslim Sözleşmesinde Ayıptan Dolayı Sorumluluk:


Gümrük Hukuku ile Uluslararası Ticaret Hukuku açısından değerlendiren bu sözleşme türünde ihracatçı firmanın sorumluluğu EXW’ye göre daha fazladır. Şöyle ki; ihracatçı firma, satış sözleşmesine konu olan malı, ithalatçı tarafından belirlenen ve kendisine bildirilen gemiye yüklemekle yükümlüdür. İhracatçının ayıptan dolayı sorumluluğu malların, geminin küpeştesine ayıpsız bir şekilde geçmesi akabinde son bulur. Bu aşamadan sonra malda oluşabilecek herhangi bir ayıp ithalatçı firmanın malvarlığında doğacaktır.


Gümrük Hukuku açısından da gerekli gümrük işlemleri ihracatçı firma tarafından yerine getirilir. FOB sözleşme türünde; malın ihracatçı firmanın işletmesinden ilgili limana gitmesine kadarki taşıma masrafları ihracatçı firma tarafından karşılanacağından mal bedeli EXW’ye göre daha fazla olacak şekilde kararlaştırılır.


3. CFR : Mal Bedeli ve Taşıma Sözleşmesinde Ayıptan Dolayı Sorumluluk:


Gümrük Hukuku ile Uluslararası Ticaret Hukuku açısından değerlendiren bu sözleşme türünde; ihracatçının ayıptan dolayı sorumluluğu malın, geminin küpeştesini geçtiği anda tamamlanır. Bu sözleşme türünün FOB sözleşme türünden farkı; navlun ücretinin kimin tarafından ödeneceği üzerinedir. FOB sözleşme türünde; navlun ücreti ithalatçı tarafından karşılanırken, CFR sözleşme türünde navlun bedelini ihracatçı öder. Yani malın yurtdışına gideceği geminin navlun ücreti ihracatçı firma tarafından ödenir. Bu sebeple; taraflar arasında akdedilen sözleşme türünde malın bedeli de FOB sözleşme türüne kıyasen daha yüksektir.

4. CIF : Mal Bedeli, Sigorta ve Taşıma Sözleşmesinde Ayıptan Dolayı Sorumluluk:


Gümrük Hukuku ile Uluslararası Ticaret Hukuku açısından değerlendiren bu sözleşme türünde; malın ithalatçının bulunduğu yerin limanına varılması adına navlun ücreti ve malın sigorta primini ihracatçı firma öder. Şöyle ki; malın varış limanına ulaşması adına ulaşması için taşıma acentası ile sigorta şirketi ile sözleşme yapacak kişi ihracatçıdır. Sözleşmenin bu halinde ithalatçı firma, malın varış limanında boşaltma ve sair masrafları ödeyecektir. Ayrıca malın varış limanında ithalatçı tarafından teslim alınması için navlun ve sigorta ücreti haricinde bir masrafın oluşması halinde bu masraflar ithalatçı tarafından karşılanacaktır.


Saygılarımızla,

SKE LEGAL




0 216 939 2934

Cevizli Mah. Zuhal Cad. Ritim İstanbul A5 - 36 Maltepe / İstanbul.

© 2020 Copyright SKELegal | All Rights Reserved